Podstawowe porady medyczne dla potrzebujących.

Niesezonowy nieżyt nosa „katar roczny”

W przeciwieństwie do katarów sezono­wych obserwuje się wzrost liczby chorych dzieci i dorosłych z tzw. katarem rocznym. Przyczyną wywołującą ten rodzaj kataru są najczęściej substancje unoszące się w po­wietrzu, zanieczyszczenia pyłami i dymami fabrycznymi.

• Objawy są podobne do objawów kataru
  siennego.
• Przyczyną tego rodzaju kataru może być
  także uczulenie na sierść zwierząt: psów.

kotów, świnek morskich lub chomików złocistych; rzadziej pióra i odchody pta­ków ozdobnych. Występują również — oprócz wymienionych wyżej — posta­cie kataru alergicznego przewlekłego, wy­wołanego przez kurz domowy, a szczegól­nie przez roztocze, będące najważniejszym elementem kompleksu, jakim jest kurz do­mowy.

•   Leczenie polega na usunięciu szkod­
liwego czynnika lub — podobnie jak w in­
nych chorobach alergicznych — na od­
czulaniu (odwrażliwieniu). Ogólnie ujmu­
jąc leczenie chorób alergicznych polega na
trzech zasadniczych sposobach postępo­
wania:

1)   karencji alergenowej (odizolowaniu od
alergenu),

2)   odwrażliwieniu      polegającym      na
wstrzykiwaniu chorym podskórnie, w sto­
pniowo wzrastających dawkach, wyciągu
alergenu,

3)   leczeniu objawowym, łagodzącym lub
znoszącym objawy choroby.
Wymienione sposoby leczenia prowadzi
się na zlecenie lekarza.

Katar sienny

Katar sienny objawia się obrzękiem błony śluzowej przewodów nosowych o fioleto-wo-czerwonym jej zabarwieniu, obfitym śluzotokiem i napadami kichania. Zazwy­czaj katar sienny poprzedzony jest łzawie­niem i swędzeniem powiek, zaczerwienie­niem i obrzękiem spojówek. Wywołany jest uczuleniem na antygeny pyłków roś­linnych. Choroba ma charakter sezonowy, a uczulenie w naszym klimacie występuje w trzech okresach: wiosennym (marzec, kwiecień, maj) na pyłki drzew i krzewów, letnim (koniec maja, czerwiec, lipiec) na pyłki traw, zbóż i niektórych kwiatów, oraz jesiennym (wrzesień) na pyłki chwastów, późnych kwiatów i traw.

•   Chory wymaga leczenia w poradni
alergologicznej.

Proces chorobowy najczęściej jest przewlekły, wymaga porady lekarza, który przepisze leki łagodzące zmiany na skórze. Leczenie może być trudne, z diety dziecka eliminuje się pokarmy uczulające. Są to najczęściej alergeny pokarmowe: jaja, mle­ko, a także truskawki, poziomki, pomidory i inne. U niemowląt, które otrzymują mleko krowie płynne, zastępuje się je mlekiem w proszku. U niektórych dzieci trzeba usu­nąć z diety mleko i zastąpić je innymi mieszankami, jak Nutramigen lub Proso-bee. Inny mechanizm mają zmiany wy-pryskowe, które powstały na skutek bez­pośredniego kontaktu skóry z czynnikiem drażniącym, którym mogą być składniki środków piorących, mydła i inne. Przy­kładem kontaktowego wyprysku toksycz­nego z podrażnienia jest tzw. pieluszkowe zapalenie skóry.

Wyprysk (egzema)

Są to zmiany na skórze o wielopostaciowym obrazie. Charakteryzują się zaczer­wienieniem i obrzmieniem skóry o nie­ostrym odgraniczeniu, w którym usado­wione są grudki wysiękowe i drobne pę­cherzyki. W stanach zaostrzenia choroby pęcherzyki pękają, tworząc sączące po­wierzchnie. Niekiedy wysięk zanika i two­rzą się strupy. Wyprysk umiejscawia się na policzkach, w okolicach uszu, nosa, brody, zgięcia kolanowego, łokciowego i towa-* rzyszy mu uporczywy świąd skóry. Po­wstające zadrapania są przyczyną wtór­nych zakażeń skóry.

Wyprysk alergiczny występuje przede wszystkim u niemowląt, nasila się ok. 2—3 roku życia, a następnie powoli zanika, bardziej narażone są niemowlęta z nad­wagą.

Pokrzywka

Jest typową reakcją alergiczną występują­cą często u dzieci. Charakterystycznymi jej objawami na skórze są małe i duże bąble, których wielkość dochodzi do kilku centy­metrów, różnokształtne. Pokrzywka może rozprzestrzeniać się na całe ciało lub być skupiona w małe ogniska, prawie zawsze wywołuje silny świąd skóry. Często po­krzywce towarzyszy obrzęk twarzy, języka i głośni, co może utrudniać oddychanie. Charakterystyczne jest szybkie pojawianie się i ustępowanie obrzęku. Pokrzywka mo­że mieć charakter przewlekły o zmiennym nasileniu i ta postać jest najbardziej doku­czliwa. Alergenami wywołującymi pokrzy­wkę są: jaja, mleko, przetwory z pszenicy, truskawki, pomidory, a także leki, pyłkr roślin (np. prymulka).

Zmiany alergiczne przewodu pokarmowe­go wywołane szkodliwym działaniem po­karmów występują w postaci nieżytu żołą­dka i jelit, są również zlokalizowane w okrężnicy i w przełyku. W tych miejscach występuje obrzęk błony śluzowej, niekiedy nadżerki, co może być przyczyną utajo­nych krwawień. Także pęcherzyk żółciowy i wyrostek robaczkowy mogą być miej­scem procesu alergicznego. Takie więc objawy jak wzdęcia brzucha, nasilenie lub zahamowanie perystaltyki (ruchów roba­czkowych jelit), obrzmienie błony śluzo­wej, krwawienia i zaburzenia motoryki jelit stanowić mogą źródło pomyłek diagnos­tycznych, a niekiedy i kwalifikacji do za­biegu operacyjnego. Objawy te ustępują po wyeliminowaniu szkodliwego pokarmu i zastosowaniu leków doustnych przeciw-alergicznych, co wymaga jednak badania lekarskiego.

Badania przeprowadzone w Anglii w gru­pie 121 dzieci podejrzanych o alergię po­karmową wykazały, że pierwsze objawy złej tolerancji pokarmów potwierdzono u 79% dzieci poniżej 1 roku życia, 12% badanych dzieci wykazywało pierwsze ob­jawy między 1—5 rokiem życia, a dalszych 9 powyżej 5 roku życia. W badanej grupie w rodzinach dzieci z alergią pokarmową u 42% członków rodzin wykazano wy­stępowanie chorób atopowych. Wynika z tego, że okres niemowlęcy sprzyja naj­bardziej ujawnianiu się objawów alergii pokarmowej. Najwcześniej występują ob­jawy nadwrażliwości na białka mleka kro­wiego i białko roślinne (gluten) zawarte w zbożach. Do alergenów pokarmowych wywołujących nadwrażliwość należą w kolejności: jaja, mleko, pszenica, mięso kurze, wieprzowina, wołowina, sery, jabł­ka, ryby, owoce cytrusowe, poziomki, po­midory, groch, orzechy, czekolada, przy­prawy korzenne.

Istnieje związek między częstością wystę­powania nietolerancji pokarmowej i wie­kiem dziecka. U niemowląt z alergią pokar­mową ważne i korzystne znaczenie ma karmienie piersią, bowiem prawie wcale nie stwierdza się uczulenia na pokarm ludzki. Korzystne działanie ma również opóźnione wprowadzenie (dopiero od 6—9 miesiąca życia) obcych antygenów: białek mleka krowiego, żółtka, mięsa i wywarów z mięsa, soków owocowo–warzywnych oraz artykułów spożyw­czych zawierających środki konserwujące.

Alergia pokarmowa

Przez alergię pokarmową rozumie się nie­typową (patologiczną) odpowiedź orga­nizmu na spożyte białko pokarmowe. Od­powiedź jest złożoną reakcją immunologi­czną. Po spożyciu określonego pokarmu może wystąpić także inna reakcja, nie immunologiczna, określana nietolerancją pokarmową. Zarówno nietolerancja poka­rmowa jak i alergia pokarmowa są utoż­samiane i używane zamiennie. Podłoże i mechanizm powstawania reakcji alergicznych są złożone, a dziecko z ob­jawami atopii (predyspozycji dziedzicznej) może po spożyciu szkodliwego pokarmu zareagować wstępnie objawami nietole­rancji pokarmowej, a przy powtórnym jego zjedzeniu klasyczną reakcją alergiczną lub odwrotnie. U dzieci alergia pokarmowa może być jednym z pierwszych sygnałów choroby atopowej i występować we wczesnym okresie dzieciństwa. Częstość jej występowania określa się na 1—27% ogółu chorych dzieci, co jest zależne od sposobu żywienia. U dzieci mogą wystę­pować równocześnie objawy nadwrażli­wości (alergii) na alergen pokarmowy i wziewny.

Choroby alergiczne

Choroby alergiczne charakteryzują się nie­typową reakcją (uczuleniem) organizmu na określone substancje występujące w otoczeniu. Substancje te nazywane są „alergenami” lub „antygenami”, należą do nich: pyłki kwiatowe, zarodniki pleśni, kurz domowy, grzyby, pierze, puch, sierść zwie­rząt, wełna, różne drobnoustroje, niektóre pokarmy (mleko, jaja) oraz białko roślinne, jak gluten zawarty w zbożach (żyta, psze­nicy, owsa).

Podstawowymi antagonistami alergenów (antygenów) w organizmie ludzkim i zwierzęcym są przeciwciała powstające pod wpływem antygenów. U dzieci do najczęstszych chorób alergicznych należą: alergia pokarmowa, układu oddechowego i skóry.